مرضیه زینلی

وكيل پايه يك دادگستری

09155203659
MZ5203659@gmail.com

جعل رایانه ای

جعل رایانه ای

جعل رایانه ای

 

از جمله جرایمی که در آن رایانه هم‌ وسیله‌ی‌ ارتکاب‌ جرم‌ است و هم موضوع آن، جعل رایانه‌ای است. جعل در لغت به معنی‌ دگرگون کردن‌، متقلب نمودن،گردانیدن، قرار دادن، آفریدن، وضع کردن، ساختن و ایجاد کردن، به کار‌ رفته است. امروزه‌ به‌ دلیل‌ توسعه‌ی فراوان روابط تجاری، سیاسی و علمی، از یک‌ طرف، ارزش و اعتبار اسناد بسیار بیشتر از گذشته است که‌ به همین دلیل جعل این اسناد با واکنش شدید جامعه روبروست‌ و از طرف‌ دیگر، به دلیل هزینه‌های فراوان نگهداری اسناد نوشته شده، بسیاری از مبادلات در جهان به وسیله‌ی اسناد الکترونیکی صورت می‌گیرد به نحوی که، تمام دادوستدهای‌ تجاری در بعضی از بنادر جنوب‌ شرقی‌ آسیا فقط با این‌گونه اسناد صورت می‌پذیرد.

اسناد الکترونیکی چندین ویژگی دارند که آن‌ها را از دلایل و مدارک کاغذی سنتی متمایز می‌سازد. مهمترین ویژگی نسخه‌ی‌ الکترونیکی یک سند، این است‌ که‌ می‌تواند با تصویری که از آن‌ برداشته شده یکسان نباشد. ممکن است فقط در جریان بررسی‌ نسخه‌ی الکترونیکی اطلاعات مخفی شده‌ی مهم آن قابل رویت‌ باشد. در نتیجه داشتن‌ تصویر‌ الکترونیکی یک سند یا مدرک، می‌تواند نسبت به نسخه به‌ظاهر کامل آن، اطلاعات بیشتری‌ را به ما ارایه دهد. همچنین داده های الکترونیکی را می‌توان‌ به صورت بسیار فشرده‌ای ذخیره‌ کرد‌. این‌ عمل باعث می‌شود که نقل‌ و انتقال‌ داده‌های‌ الکترونیکی و از بین رفتن آن‌ها نسبت به دلایل و مدارک کاغذی آسان تر شود.

بنا برمطالب فوق، جعل‌ رایانه‌ای‌ چند تفاوت اساسی با جعل سنتی دارد‌. نخست‌ اینکه بستر ارتکاب این جرم، مبادلات‌ الکترونیکی است و دوم‌ اینکه روشهای ارتکاب این‌ جرم‌ نیز همچون بستر ارتکاب آن الکترونیکی است و بدون استفاده از فناوریهای اطلاعات و ارتباطات و ابزارهای متنوع آن ظهور خارجی نمی‌یابد.

 

ماهیت و ارکان جرم جعل رایانه ای

یکی استادان حقوق‌ جرم جعل را اینگونه تعریف می کند؛ ساختن هرچیز مثل سند به‌ یکی‌ از‌ طرق پیش‌بینی شده در قانون برخلاف حقیقت و بر ضرر دیگری‌. بهترین تعریفی‌‌ را‌ که‌ در حقوق ایران با توجه به موارد مربوط در این مورد می‌توان‌‌ ارایه‌ داد چنین است: «جعل عبارت است از ایجاد کردن یا تغییر دادن‌ عامدانه مکتوبات یا سایر چیزهای‌ ذکر‌ شده در قانون به قصد جازدن آنها به عنوان اصل برای استفاده‌ خود‌ یا دیگری و به ضرر غیر»در این‌جا‌ باید‌ گفت‌ که اسناد الکترونیکی و داده‌های‌ رایانه‌ای از شمول‌ این‌ تعریف و در نتیجه به دلیل اصل«تفسیر مضیق»در امور کیفری، از شمول‌ قانون‌ مجازات اسلامی خارج‌ بوده و نمی‌توان‌ با‌ استناد به‌ این‌ قانون‌ جاعل رایانه‌ای را محکوم‌ کرد. به عبارت دیگر، به منظور اینکه عملی را به عنوان جرم بتوان به مجازات رساند باید حدود و ثغور آن عمل بطور دقیق توسط قانون مشخص شده باشد چرا که بنابر اصل «آنچه منع نشده باشد، مجاز است» نمی توان با تفسیر قانون، جرم را ایجاد کرد.

در مورد جعل رایانه‌ای می‌توان گفت؛ عبارت است از‌ ساختن‌ یا تغییر دادن آگاهانه‌ی داده‌های رایانه‌ای‌‌ دارای ارزش اثبات به‌ قصد‌ جازدن آن‌ها به عنوان اصل‌ برای‌‌ استفاده خود یا دیگری و به ضرر غیر. جعل رایانه‌ای در واقع جعل‌ داده‌ها‌ می‌باشد‌ و همانگونه که در مورد جعل‌ اسناد‌ سنتی‌ عمل‌ ارتکابی بر‌ اسناد‌ اثر می‌گذارد، در جعل‌ رایانه‌ای‌ نیز عمل ارتکابی‌ بر داده‌ها اثر می‌گذارد با این تفاوت که داده، ماهیت اسناد‌ عادی‌‌ را ندارد و اسناد عادی مکتوبند.

با‌ در‌ دسترس قرار‌ گرفتن‌‌ دستگاه‌های‌ تصویربرداری رنگی لیزری و رایانه‌ای‌، نسل جدید از تغییر و جابجایی متقلبانه و یا جعل نیز به وجود آمده است. این‌ دستگاه‌ها‌ قادر‌ به تصویربرداری با وضوح بالا، اصلاح‌ اسناد‌ و حتی‌ ایجاد‌ اسناد‌ جعلی بدون استفاده‌ از‌ نسخه‌ی اصلی آن‌ها هستند.

 

عنصر قانونی جرم جعل رایانه ای

هر جرمی به یک عنصر قانونی احتیاج دارد. این ضرورت ناشی از تعریف جرم در قانون است. بدین توضیح که طبق ماده 2 قانون مجازات اسلامی؛ هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است جرم محسوب می شود. بنابراین برای اینکه یک عمل خاص به عنوان جرم، قابل مجازات باشد باید در یک ماده از قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد در نتیجه نمی توان با تفسیر قوانین موجود، جرایم را استنباط کرد.

عنصرقانونی جرم جعل رایانه ای در مبحث یکم از فصل دوم قانون جرایم رایانه ای مصوب سال 1388 بیان شده است. طبق ماده 6 قانون مذکور؛ هر كس به طور غیرمجاز مرتكب اعمال زیر شود، جاعل محسوب و به حبس از یك تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون ریال تا یكصد میلیون ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهدشد: الف) تغییر یا ایجاد داده‌های قابل استناد یا ایجاد یا واردكردن متقلبانة داده به آنها. ب) تغییر داده‌ها یا علائم موجود در كارتهای حافظه یا قابل پردازش در سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا تراشه‌ها یا ایجاد یا وارد كردن متقلبانة داده‌ها یا علائم به آنها.

 

عنصر مادی جرم جعل رایانه ای

طبق ماده مذکور از قانون جرایم رایانه ای، جعل رایانه ای باید با انجام یکی از افعال مذکور در ماده 6 انجام شده باشد برخی از مصادیق این اعمال عبارتند از؛ 1- ورود، تغییر، محو و توقف داده‌پیام، 2- مداخله در پردازش داده‌پیام و سیستم رایانه‌ای، 3- صدور و تولید جعلی امضای اشخاص، 4- اخذ گواهی صحت و اصالت امضای الکترونیکی به شیوه‌های مجعول

مهمترین رکن این جرم این است که داده پیام جعل شده باید ارزش مالی و اثباتی داشته باشد. این اعمال‌ باید‌ حقیقت و واقعیت را دگرگون کرده و منجر به تولید، ذخیره و در موارد مقتضی ارسال داده‌پیامی شود که با اسـتفاده از آن، بتوان‌ اموالی تحصیل یا امر ناحقی را‌ برخلاف حق اثبات‌ کرد. چنانچه در نتیجة اَعمال یادشده، چنین اثری بر داده پیام بار نشود، عمل مرتکب مشمول مجازات نخواهد بود.

 

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.
 
برچسب‌ها