مرضیه زینلی

وكيل پايه يك دادگستری

09155203659
MZ5203659@gmail.com

سرقت رایانه ای

سرقت رایانه ای

سرقت رایانه ای

 

جرایم رایانه ای دارای عنصر مادی خاص خود هستند. کلیه مراحل عملیات رایانه ای قابلیت آن را دارند که مورد فعالیت مجرمانه واقع گردند. در حالت کلی حقوق جزا، عنصر مادی از چند حالت خارج نیست؛ فعل، ترک فعل، داشتن و نگهداری، وضعیت یا حالت. همین عناصر ممکن است در ارتکاب یک جرم رایانه ای هم تعیین کننده باشد. البته عده ای معتقدند که عنصر مادی جرایم رایانه ای فقط فعل است و ترک فعل یا داشتن و نگهداری نمی تواند سازنده عنصر مادی جرایم مذکور باشد. البته قطعا این نظر صحیح نیست چرا که نگهداری اطلاعات غیر مجاز را عموما از جرایم رایانه ای می دانند.

سرقت یکی از کهن ترین و گسترده ترین و در عین حال پیشرفته ترین جرایم بنیادی علیه مالکیت است. به موازات رشد و تحول جوامع بشری، سرقت نیز از حالت ابتدایی و پیشین خود خارج شده و به صورت پیچیده ای درآمده است. در سرقت های رایانه ای، مجرمانى كه با قصد ارتكاب جرم، به سرقت هاى رايانه اى دست مى زنند تنها يك گروه از اين‌ افراد‌ هستند و دو گروه ديگر كسانى هستند كه يا از روى تفريح و يا با قصد نيل به اهداف سياسى اين كار را انجام مى دهند. شيوه معمول سرقت اينترنتى از بانك‌ ها‌، نفوذ به‌ داخل شبكه شركت هايى است كه از سوى بانك ها، متصدى پردازش صورت حساب ها و اطلاعات مى‌ شوند.

 

سرقت و سرقت رایانه ای

در نظام حقوقى ايران‌، تعاريف‌ مختلفى از سرقت شده است. براى نمونه، سرقت را اين‌ گونه‌ تعريف‌ مى كنند: «ربودن متقلبانه يا مخفيانه مال منقول متعلق به ديگرى» همچنين‌‌ در تعريف دیگری مى گويند: «سرقت عبارت است از ربودن مال ديگرى‌ به‌ طور پنهانى». با توجه‌ به تعاريف فوق، سرقت‌ عبارت‌ است از ربايش مخفيانه مال‌ غير‌. اين تعريف با تعريف ارائه شده از منظر فقه، سازگارى داشته و همچنين با‌ قانون مجازات اسلامى نيز‌ منطبق‌ است‌. تعريف مذكور بيشتر‌ در‌ مورد سرقت عمومى كه در عالم فيزيكى اتفاق مى افتد صدق مى كند.

 

رکن قانونی سرقت رایانه ای

رکن قانونی جرم به آن ماده از قانون گفته می شود که برای یک عمل خاص، مجازات تعیین کرده باشد. برای سرقت رایانه ای در ماده 12 قانون جرایم رایانه ای مصوب سال 1388 مجازات تعیین شده است. طبق این ماده؛ هركس به طور غیرمجاز داده‌های متعلق به دیگری را برباید، چنانچه عین داده‌ها در اختیار صاحب آن باشد، به جرای نقدی از یك میلیون ریال تا بیست میلیون  ریال و در غیر این صورت به حبس از نود و یك روز تا یك سال یا جزای نقدی از پنج میلیون ریال تا بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهد شد.

 

رکن مادی سرقت رایانه ای

ربودن، کلیدی ترین رکن جرم سرقت است. از ديدگاه حقوقى، ربودن به معناى اثبات يد كردن در مال‌ منقول بدون رضايت صاحب آن است و مقصود از اثبات يد نمودن، درحيطه تسلط و تصرف خود درآوردن آن مال است. هرچند بعضى از حقوق دانان شرط تحقق ربايش را ربودن مال مذکور‌، بدون اطلاع و رضايت صاحب آن دانسته اند.

اين مفهوم در سرقت رايانه اى نيز وجود دارد زيرا سارق اطلاعات مالى و آنچه كه داراى ماليت است از‌ دست‌ صاحب آن خارج كرده و آن را به تصرف خود و يا شخص ديگرى اعم از حقيقى يا حقوقى درمى آورد. براى مثال، شخصى اطلاعات‌ سرى‌ كدگذاری شده و رمزدار را از شبكه‌ رايانه‌ اى يك بانك بربايد و از طريق آن، به حساب هاى بانكى موجود دسترسى يافته و اقدام به برداشت و يا انتقال وجه نمايد.

رکن دیگر سرقت که هم در سرقت های سنتی و هم در سرقت رایانه ای وجود دارد این است که صاحب مال باید از عمل ربایش بی اطلاع باشد و عمل ربایش بدون اجازه و اذن او انجام شده باشد. به عبارت دیگر شرط‌ تحقق ربايش اثبات يد بر مال غير بدون اطلاع صاحب مال مى باشد زيرا درصورتى كه صاحب مال مطلع باشد كه شخصى مال او را برمى دارد شايد در برداشتن‌ مال‌ هيچ گونه مخالفتى نكند و يا با طيب نفس و خاطر و رضايت كامل مال را به او بدهد و يا ببخشد. بنابراين، عدم اطلاع مالك از برداشت مالش، شرط تحقق ربودن است.

نكته‌ اى‌ كه در‌ مفهوم ربايش بايد به آن توجه شود اين است كه ربايش چه زمانى تحقق پيدا مى كند؟ در‌ پاسخ به اين سؤال مى توان گفت: ربايش وقتى كامل مى‌ شود‌ كه‌ اولاً، شى مسروق از حيازت مالك يا متصرف قانونى خارج گردد و ثانيا، شى مسروق به حيازت سارق‌ و ‌‌يا‌ هركسى كه مورد نظر سارق است درآيد.

درصورتى كه اين ربايش از طريق رايانه‌ و در‌ فضاى‌ مجازى صورت بگيرد بايد داده ها و اطلاعات از حيازت و تصرف مالك يا متصرف قانونى آن‌ خارج شود و در اختيار سارق و يا فرد موردنظر سارق اعم از حقيقى يا‌ حقوقى قرار گيرد. در‌ اين‌ صورت، هرچند ممكن است داده و اطلاعات همچنان در اختيار مالك يا متصرف قانونى آنها باشد مانند کپی کردن ولى چون ماليت داده ها و اطلاعات از مالك يا‌ متصرف قانونى آنها سلب شده، مى توان گفت از حيازت و تصرف مالك خارج شده است.

حال اگر سارق در فضاى مجازى داده ها و اطلاعات مالى شخصى را در اختيار بگيرد، به‌ نحوى‌ كه حساب مجنى عليه خالى يا كسر گردد و آن وجوه را به طور اشتباه (به دليل غفلت يا ترس) به حساب ديگرى واريز كند و يا به دليل اختلال در شبكه‌ اينترنت‌ به حساب ديگرى واريز شود و يا اينكه شخص ثالثى (مثلاً، يك هكر) همزمان به نحوى ورود پيدا كند كه وجوه را از او بربايد، ربايش محقق شده است. همچنين‌ است‌ درصورتى كه در حال جابه جايى و انتقال وجوه به حساب خود، دستگير شود.

 

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.
 
برچسب‌ها