مرضیه زینلی

وكيل پايه يك دادگستری

09155203659
MZ5203659@gmail.com

کلاهبرداری رایانه ای

کلاهبرداری رایانه ای

کلاهبرداری رایانه ای

 

از دیرباز کسب منافع مادی نامشروع، انگیزه‌ ارتکاب‌ بسیاری از جرایم در جوامع بشری بوده است و در این میان کسب مال بدون زحمت، آن‌هم از اموال‌ دیگران، منشأ بسیاری از جرایم مالی نظیر دزدی، جعل و کلاهبرداری است. با‌ طلوع‌‌ عصر تفوق سیستم های رایانه‌ای به ‌عنوان ابزاری کارآمد درجهت اجرا و تسهیل‌ امور در جوامع پیشرفته صنعتی، جرایم رایانه‌ای نیز گسترش یافت و همان‌ انگیزه‌های نامشروع پیشین، کلاهبرداری رایانه‌ای را که شکل‌ پیچیده‌تری‌ از‌ کلاهبرداری های قدیمی بود، رونق بخشید‌.

 

سوابق و مصادیق کلاهبرداری رایانه ای

شرکت یا سازمان، ساعات اضافه‌کار خود را در سیستم حقوق و دستمزد افزایش می‌دهد‌، یا‌ کارمند یک بانک، مؤسسه اعتباری، یک شرکت یا فروشگاه‌ که بخشی از وجوه‌ نقد‌ یا‌ اسناد مالی دیگر را در هنگام واریز آنها به صندوق و یا حسابهای بانکی کارفرما، به حساب‌ بانکی‌ خاصی که خود و یا افراد همدست با او دراختیار دارند، واریز می‌کند از‌‌ روش کلاهبرداری رایانه‌ای بهره‌ می‌گیرند.

دستکاری اطلاعات ازسوی جرم‌شکنانی که به‌روشهای‌ گوناگون و غیر‌ مجاز‌ به‌ سیستم راه می‌یابند نیز اعمال گردد حتی درظاهر با نام‌ کاربر و گذر‌ واژه‌ کاربر مجاز. در برخی موارد کاربران یا افرادی که به سیستم‌ دسترسی ندارند مستقیما اطلاعات را‌ دستکاری‌ نمی‌کنند بلکه اطلاعات‌ محرمانه را خود دراختیار می‌گیرند و یا دراختیار دیگران می‌گذارند‌ و این‌‌ اطلاعات برای سوء استفاده به‌کار گرفته می‌شود‌. به‌عنوان‌ مثال‌، اطلاعات‌ کارتهای اعتباری به‌میزان زیادی ازسوی کلاهبرداران‌ رایانه‌ای‌ برای کسب منافع‌ نامشروع مورد استفاده قرار گرفته است.

ممکن است اطلاعات‌ ذی‌ربط‌، اطلاعاتی باشد که برای افراد‌ جنبه‌ محرمانه یا‌ خصوصی‌ داشته‌ باشد و مجرمان‌ درصورت دسترسی به آن‌ به‌ باجگیری یا اخذ حق السکوت اقدام نمایند و افراد نیز برای حفظ آبروی‌ خود‌ با پوشاندن خلافشان حاضر به پرداخت‌ پول‌ گردند.گزارشهای موجود‌ نشان‌ می‌دهد که حتی‌ برخی شرکتها، سازمانها و مؤسسات حاضر می‌شوند برای حفظ اعتبار خود‌ و از‌ دست ندادن اطمینان افکار عمومی‌ حق‌ السکوت‌ بپردازند.

از دیگر‌ انواع‌ کلاهبرداری رایانه‌ای، مواردی است‌ که‌ شرکتها و مؤسسات‌ خاصی نسبت به پرداخت پول یا صدور چک در وجه افراد یا‌ مؤسسات‌ دیگر اقدام می‌کنند و کلاهبرداران از این‌ طریق‌ به سوء‌ استفاده‌ مالی‌ می‌پردازند برای‌ مثال، اضافه‌ کردن نام افراد واهی و یا غیر شاغل در فهرست پرداخت حقوق، ترتیب دادن صدور چکهای‌ بازپرداخت‌ هزینه بیمه و بازنشستگی،برای‌ هزینه‌های دروغین‌ گزارش‌شده‌ به‌حساب‌ افراد‌ خاطی‌ یا همکاران او‌ و بازپرداخت‌ چکهای جعلی و اضافه مالیات، مواردی از این نوع سوءاستفاده‌ها محسوب می‌گردند.

نوع دیگر کلاهبرداری رایانه‌ای، مربوط‌ به‌ حذف‌ یا کسر بدهی های شرکتها یا افراد می‌باشد‌. به‌عنوان‌ نمونه‌، پاک‌ کردن‌ بدهی‌ جرایم راهنمایی و رانندگی، اقساط وام و یا هزینه‌های خدمات عمومی نظیر آب، بـرق، تلفن یا گاز و سایر بدهی ها نیز ازجمله موارد مشاهده‌شده کلاهبرداری رایانه‌ای است.

 

ارکان جرم کلاهبرداری رایانه ای

 

رکن قانونی جرم

رکن قانونی جرم کلاهبرداری رایانه ای در ماده 13 قانون جرایم رایانه ای مصوب سال 1388 چنین بیان شده است؛  هركس به طور غیرمجاز از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی با ارتكاب اعمالی از قبیل وارد كردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف كردن داده‌ها یا مختل كردن سامانه، وجه یا مال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری تحصیل كند علاوه بر رد مال به صاحب آن به حبس از یك تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون (20.000.000) ریال تا یكصد میلیون (100.000.000) ریال یا هر دو مجازات محكوم خواهد شد.

 

رکن مادی جرم

در تعریف جرم کلاهبرداری سنتی مرسوم است که این جرم را به تحصیل مال با توسل به وسایل متقلبانه تعریف می کنند. وسیله متقلبانه در جرم کلاهبرداری سنتی هر چیزی می تواند باشد مانند سند جعلی از قبیل سند ملک یا نامه اداری یا حتی سند عادی و دست نوشته. طبق این تعریف از جرم کلاهبرداری، این وسیله متقلبانه هر چیزی می تواند باشد لذا خودبخود اسناد و اعمال و وسایل متقلبانه، ابزارهای رایانه ای نیز می تواند باشد.

از این منظر به نظر می رسد که ضرورتی نداشت که قانون جرایمرایانه ای مجددا اقدام به بازتعریف جرم کلاهبرداری نماید و چنان که از ماده مذکور برداشت می شود، چنین هم نشده است. توضیح آنکه در ماده فوق الذکر، جرم کلاهبرداری تعریف نشده است بلکه تنها به ابزارهای ارتکاب آن اشاره شده است و آنها را به ابزارهای رایانه ای محدود کرده است. نتیجه آنکه تعریف عام جرم کلاهبرداری به توسل به وسایل متقلبانه برای بردن مال دیگری کماکان پابرجاست و این قانون تنها به این مهم پرداخته است که این وسایل متقلبانه، می تواند ابزارهای کامپوتری و رایانه ای باشد.

 

پیشگیری و پیگیری کلاهبرداری رایانه ای

در بسیاری موارد، از جمله شرایط لازم برای حصول کلاهبرداران به مقاصد نامشروع خود، اغفال و یا سهل‌انگاری کاربران مجاز سیستم های رایانه‌ای‌ و یا‌ صاحبان اموال است. در اغلب مواردی که مجرمان با روشهای غیر فنی‌ اطلاعات محرمانه کارتهای اعتباری یا کارت پولها را به‌دست می‌آورند و یا در مواقعی که کلاهبرداران با دادن‌ وعده‌های‌ فریبنده مالی تبلیغاتی از طریق‌ سیستم های رایانه‌ای نسبت به اخذ پول یا فروش کالا و خدمات اقدام می‌کنند، ناآگاهی افراد یا کاربران مجاز سیستم‌، مقدمه‌ گرفتار شدن آنـ ها در دام‌ کلاهبرداری‌‌ مجرمان است.

آگاه ساختن افراد، شرکتها و سازمانها به لزوم کنترل مستمر موجودی های‌ خود در حساب های بانکی و یا نظایر آن به‌منظور پی بردن به هرگونه‌ کلاهبرداری‌‌ یا سرقت مالی به‌ روش های‌ رایانه‌ای، فرصت تداوم کلاهبرداری را از مجرمان‌ سلب کرده و موجب می‌گردد این افراد زودتر در چنگ قانون گرفتار شوند.

همچنین برقراری نظارت دایمی سازمان ها و شرکت های دارای فعالیت های‌ گسترده بر روی‌ سیستم های‌ رایانه‌ای خود به‌جهت کنترل دسترسی افراد مجاز و غیر مجاز و یافتن هرگونه ردیابی که احتمالا با کلاهبرداری ارتباط داشته باشد و یا نقاط ضعف سیستم که احتمال چنین مخاطراتی را فراهم نماید‌، ازجمله‌‌ ضروریات پیشگیری‌ از کلاهبرداری رایانه‌ای اسـت.

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه پس از تائید مدیریت منتشر می شود.
 
برچسب‌ها